دايرة المعارف هورامان
 
دانش نامه‌و هه‌ورامانی - وضعیت جغرافیایی ,تاریخی ,دینی، فرهنگی , هنری ، شخصیتها ، روستاها وشهرها

 آنچه که در اینجا به عنوان جغرافیای هورامان آمده است ، بحث در مورد منطقه ای است که نام هورامان به آن اطلاق می شود و شامل 5 قسمت لهون ، تخت ، ژاورود ، رزاب و شامیان می گردد. اما اگر ما در مورد زبان هورامی و پراکندگی جغرافیایی آن بحثی داشته باشیم باید بصورت اختصار عرض نمایم گستره این پراکندگی بسیار وسیع بوده و از هر چهار جانب کردستانات و حتی خارج از آن هورامی زبانهایی متوطن هستند.

در اینجا به مناطقی خارج از هورامان که مردمانش با زبان هورامی سخن می گویند اشاره ای اجمالی دارم :

1-     کندوله یا کنوله در منطقه دینور کرمانشاه

2-     روستای زرده در سرپل ذهاب

3-     روستای گوره جو در گهواره

4-     روستای قلعه در قروه کردستان

5-     چهار قلعه عبدالملکیها در استان مازندران

6-     زازاییهای ارزنجان و درسیم ترکیه

7-     باجلانهای خانقین

8-     شبک های موصل

و....

جغرافیای هورامان

هورامان در تقسیم بندی جغرافیایی به 5 منطقه زیر تقسیم می شود :

1-     هورامان لهون

2-     هورمان تخت  

3-     هورامان ژاوه‌رود

4-     هورامان رزاب  

5-     هورامان دزلی و شامیان  

هورامان لهون خود به دو بخش هورامان لهون شمالی به مرکزیت نوسود و هورامان لهون جنوبی به مرکزیت پاوه تقسیم می شود.

ذکر این نکته لازم است که قسمتی از هورامان لهون شمالی در خاک عراق قرار دارد و مابقی هورامان لهون از توابع استان کرمانشاه است. سایر چهار قسمت هورامان یعنی ژاورود ، تخت ، رزاب و دزلی و شامیان در استان کردستان واقع شده اند.

1- هه‌ورامان لهون شمالی به مرکزیت نوسود

الف : روستاهایی که در خاک عراق واقع شده اند :

ته‌وێڵێ ، بیارێ ، سۆسه‌کان ، هاوار  ، هاواره‌کۆن ، گۆڵپ ، گه‌چینه ، ده‌ره‌قه‌یسه‌ر ، گرییانه ، سه‌رگه‌ت ، باخه‌کون ، خارگێڵان ، خه‌ریانی ، ده‌گاشێخان ، به‌ڵخه ، ده‌ره‌تفێ ، زه‌رده‌هاڵ ، نارنجڵه‌ ، سه‌رگه‌ت ، هانی دن ، ده‌ره‌مه‌ڕ ، هێڵانپی ، ئه‌حمه‌دئاوا ، خۆرماڵ ،

ب : روستاهای هورامان لهون شمالی واقع در خاک ایران :

نوسود ، هانه‌گه‌رمڵه ، که‌یمنه ، بێدرواس ، دزاوه‌ر ، نودشه ، شۆشمی سه‌رینه ، شۆشمی وارینه ، وه‌زڵیه‌ ، نه‌روی ، شه‌ڕه‌کان ، ده‌ره‌هه‌جیج ،  هه جیج ،ته‌شار ، شیخان ، نه‌یسانه ، قه‌ڵاگا ، خه‌ننانه‌که‌ره‌ ، شێنه ، دواو ،هیروێ ،  به‌له‌بزان ،

2-1- هه‌ورامان لهون جنوبی به مرکزیت پاوه :

الف : روستاهای هورامی زبان :

شهر پاوه  ، داریان ،  خانه‌گا ، گراڵ ، دشه

ب: روستاهای سوانی زبان :

کۆمه‌ذره‌ ،  وڕا ، نجار ،  نوریاو ،  دووریسان ، بنده ره ، سه رکران ، نه وسمه ،ده‌ره‌به‌یان ، شمشیر ، سه ریاس

2-   هه‌ورامان تخت :

ناو  ،  نوین ،  که‌لجی ، هه‌باساوا ، ژیوار ،  سلێن  ، بڵبه‌ر  ، ئه‌سپه‌ریز ، زۆم ، ڕوار ، ده‌شته قه‌ڵبێ ، ده‌ڵه‌مه‌رز ، ده‌ل ، زه‌وه‌ن ، جۆڵاندێ ،  شارووهه‌ورامانی ، که‌ماڵا ، ڕوه‌وه‌رێ ، وه‌یسیان ،  سه‌رووپیری ، ده‌ره‌کیێ ، ده‌مه‌یه‌و ،

3- هه‌ورامان دزلی و شامیان

دزڵی ، باراماوا ، زه‌لکه ، زه‌که‌ریان ، قه‌لاجی ، قه‌لاگا، تفیله ، تازاوا، ئه‌حمه ئاوا ، ده‌ری شاران ، نژمار، ده‌ره‌نا خی ، مرگه ، گورگه‌یی ، تیژتیژ ، تاڵه وه‌ران ، خوشاو ، که‌لاتی ، یسیاوه ، گزه‌رده‌ره ، سووره‌بانه ، سیوه‌ر ، دادانه ، وشکینه

4  -  هه‌ورامان ڕه‌زاو

 ڕه‌زاو ، که‌راوا ، دیوزناو ، هالمان (ئاڵمانه‌ ) ، مازیبن ، گۆرگه‌یی ، گۆشخانی ، نسڵ ، ته‌رخان ئاوا

5 - اورامان ژاوه رود و گاوه رود

مازیین ، بۆریده‌ر ، چه‌شمیده‌ر ، بێساران ، هه‌رسین ، ئاریان ، ژنێن ، پایگه‌لان ، گه‌واز ، ئاویهه‌نگ ، نیێر ، میراو ، ته‌نگیبه ر ، سه‌ررێز ، پاڵنگان ، ژریژه ، هانه‌و حه‌سه‌ن به‌گی ، دیکانان ، که‌کلیاوا ، سه‌رومال ، لویش ، گه‌لین ، وه‌سی ، تاودولاو ، هه‌شه‌میز ، میراو ، هڵوان  ، هویه وسه‌رهویه ،  بزلانه سوره‌تفێ ، ته‌کیه  ، ته‌خته ، ژان ، ده ژن

 توضیح : این مطلب به اختصار نگاشته شده است و امکان سهو و کاستی در آن وجود دارد تذکر دوستان در این خصوص مایه امتنان است.

 


نوشته شده در تاريخ دوشنبه بیست و سوم تیر 1393 توسط ابراهیم شمس

سلام دوستان وهمراهان صمیمی وهمیشگی وب دایره المعارف هورامان !

بیش از 6 سال از فعالیت این وب می گذرد و مفتخرم از اینکه دارای آبرو وشخصیت وجایگاهی شده در دل حوانندگانش .  در این مدت طولانی حتی یک روز فعالیت خود را متوقف نکرده  و بیش از 450 مطلب ویا  مقاله در خصوص هورامان با دو زبان فارسی وهورامی ارائه داده است. حال با توجه به درخواست تعداد زیادی از دوستان و آرزوی دیرینه خود ، سایتی به همین عنوان راه اندازی نموده وکلیه مقالات به آن سایت منتقل می شود . ان شاء الله سایت دانشنامه هورامان با جمع شدن وفعالیت کلیه نویسندگان هورامان در آن ، بصورت مرکزی فرهنگی در خواهد آمد. موفق باشید.


آدرس سایت :

دایره المعارف هورامان http://www.sarkav.ir


دانشنامه‌و هه‌ورامانی http://www.sarkav.ir



نوشته شده در تاريخ سه شنبه سی و یکم اردیبهشت 1392 توسط ابراهیم شمس
سلام دوستان – قصد آن است این صفحه فعال شود تا آن هنگام که بصورت فرهنگ لغت کاملی در بیاید. امید است عزیزان و همراهان دانش نامه هورامان با نوشتن لغاتی هر چند کم اما کاملا هورامی بنده و دیگر دوستان را در این راه یاری فرمایند. همچنانکه قبلا قول داده بودم این وبلاگ را بصورت دایره المعارفی در جهت شناساندن هورامان دربیاورم و شکر خدا و همت دوستان تا اندازه ای موفقیت حاصل شده است ، امیدوارم این صفحه نیز در آینده ای نزدیک بصورت فرهنگستانی در جهت کمک به نویسندگان هورامی نویس در بیاید.

 لۆغه‌تنامه‌و هه‌ورامانی :

 

ئـ   ---  ب    --- پ  


* * * * * * * * * *

ت --- ج ---  چ

 

* * * * * * * * * *


نوشته شده در تاريخ دوشنبه دوازدهم فروردین 1392 توسط ابراهیم شمس

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

دوستان وهمراهان صمیمی وب هورامان ! با سلام و عرض ادب این  وبلاگ افتخار دارد به عنوان دایره المعارفی  در ابعاد گسترده هورامان شناسی خود را به تمامی دوستداران وعلاقمندان به هورامان  معرفی نماید. همچنانکه در دیباچه وبلاگ آورده ام،  این مطالب برای خدمت به دوستداران هورامان و دانشجویانی که در زمینه هورامان تحقیق می نمایند عرضه شده است . و از این بابت خوشحالم که بسیاری از دانشجویان کارشناسی وحتی کارشناسی ارشد از این مقالات  استفاده کرده اند. اگر چه مطالب ارائه شده صدها وبلکه هزاران صفحه را شامل شده ودهها کتاب را نیز می توان از آن مستخرج نمود، اما باید اذعان نمایم که هنوز راه زیادی مانده است. بنابراین از اساتید این فن دعوت می کنم در این امر خطیر بنده را یاری فرمایند.از همه کسانی که به نحوی با این وبلاگ در ارتباط بوده ویا مقاله شان ارائه شده است تشکر می نمایم .

 

                                                           ابراهیم شمس     پاوه     ۰۱-۰۳-۱۳۹۰

 

 

                

     

 

 


نوشته شده در تاريخ پنجشنبه هفدهم اسفند 1391 توسط ابراهیم شمس
نوشته شده در تاريخ شنبه نوزدهم شهریور 1390 توسط ابراهیم شمس
  
 
 
  
 
 
 
   
 
 ******************************************************

هورامان هانه به ر چه م

روزنه ای به زیبایی های هورامان



آموزش كردي نويسي در وب - عبدالله حبیبی





آگهی ها - مناسبتها


 مقالات تاریخی هورامان

*****************************************

 نویسندگان هورامان

 


 *****************************************************
 
 
       movlavil            

     

      ******************************************************                

                                               علمای هورامان
                        
 
                                                   موسیقی کلاسیک هورامان

****************************************************

سیاچه‌مانه‌ -شێعر (سه‌ریاس)

                      


آثار باستانی ، ابنیه ،کتیبه ها


نوشته شده در تاريخ شنبه نوزدهم شهریور 1390 توسط ابراهیم شمس
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظ