X
تبلیغات
دايرة المعارف هورامان

دايرة المعارف هورامان
 
دانش نامه‌و هه‌ورامانی - وضعیت جغرافیایی ,تاریخی ,دینی، فرهنگی , هنری ، شخصیتها ، روستاها وشهرها

نه‌ ئه‌شقه‌مه‌ بۆ به‌ پۆس - نه‌ بێگانه‌ بۆ به‌ دۆس

ئی مێسالێ په‌ی که‌سێوی واچیه‌ینه‌ که‌ قه‌م وکه‌س و کاروو وێش وه‌ردان و ئاڵووچیان بێگانه‌یه‌ره‌. ئه‌چی باره‌ره‌ ڕازێوه‌ وه‌شه‌ هه‌نه‌  گێڵناوه‌ ڕوێو پیه‌یو بۆ کۆڕێوی هه‌رزه‌کارش بۆ ئی کۆڕه‌ ڕه‌فێقێ فرێش با و هه‌رچی وه‌شیش هه‌ن چنی ئی ڕه‌فێقاشه‌ قسمه‌تش که‌رۆ و جه‌ بازاره‌نه‌ حه‌ر ئێذ ده‌س که‌رۆ باخه‌ڵه‌شه‌ره‌ و په‌ی سه‌یرانیچ حه‌ر ئێذا کۆڵ پێچۆوه‌. به‌ڵام تائیسه‌ نه‌که‌وته‌نه‌نه‌ ته‌نگانه‌ تا بزانۆ ئی ڕه‌فێقێشه‌ باز ئینه‌ی چنیش یا نا.

تاته‌که‌ش پیه‌یوی ژیر بۆ به‌ کۆڕه‌که‌یش ماچۆ ڕۆڵه‌ گیان پێسه‌ بزانوو  ئی ڕه‌فێقێته‌ ده‌رذه‌و ته‌نگانه‌ی نمه‌وه‌را و حه‌ر جه‌ وه‌شیه‌نه‌ ئینه‌ی چنیت .کۆڕه‌که‌ ماچۆ تاته‌ گیان پی قسێ باوه‌ڕم نیا چوونکای ئی ڕه‌فێقێمه‌ منشا فه‌ر وه‌ش گه‌ره‌که‌نا و دایمه‌ده‌ره‌ ئینه‌ی چنیم و به‌ گیانوو من قه‌سه‌م موه‌را .

تاڕوێو پیاکه‌ کاوڕێو سه‌ره‌ بڕۆ و  پاکش که‌رۆ و ده‌سماڵێوش مذۆ مله‌ره‌ و ‌ به‌ کۆڕه‌که‌یش ماچۆ لوه‌ په‌ی لاو ڕه‌فێقه‌کات و په‌نه‌شا واچه توو شوو گێچه‌ ڵێ بیه‌نا و قه‌تڵێوه‌ ئامه‌ینه‌ ملمه‌ره‌ شمه‌ ڕه‌فێوێ گیانیێ منه‌ندێ و من فه‌قه‌ت شمه‌ شکه‌ به‌روو به‌یدێ ده‌ممه‌وه‌ و ڕاو چارێوم په‌ی بێزدێوه‌.

کۆڕه‌که‌ به‌ واته‌و تاته‌که‌یش قه‌وڵش که‌رذ و لوا په‌ی لاو ڕه‌فێقه‌‌کاش و هه‌ر ئا قسێشه‌ گێڵنه‌یوه‌. حیچکام جه‌ ڕه‌فێقه‌کاش نامه‌ی ده‌مشه‌وه‌ و هه‌ر یۆ به‌ نۆعێو وێشا لا دا یۆ واتش  من ژه‌ن و زارۆڵه‌م هه‌ن نمه‌تاڤوو شه‌ریکوو گێچه‌ڵه‌و تۆ بوو ؛ ئه‌ویشا واتش تۆ قه‌تڵه‌ت که‌رذێنه‌ ئێمه‌ مشیۆ تاوانه‌ش ده‌یمێ مه‌گه‌ر ئێمه‌ واته‌نما قه‌تڵه‌ که‌ری؟  یۆته‌رشا واتش لوه‌ گم به‌ تا ڕاپۆرتم نه‌ذانی و ئه‌ویۆچشا واتش من عه‌سڵه‌ن تۆ مه‌ژناسوو.

کۆڕ ئاماوه‌ په‌ی یانه‌ی و به‌ تاته‌یش واتش به‌ خوا ڕاست وات ئی ڕه‌فێقێ حه‌ر هینوو وه‌شی بێنێ و پێسه‌و مشا ده‌وروو شیرینیه‌نه‌ گێڵێنێ ئانا جه‌ ئارۆڤه‌ولای  گرذێم نه‌ی لاڤه‌ و ئێتر نمه‌لوو ده‌ورشانه‌.

تاته‌ش واتش ده‌ی من قه‌ومێوی شرۆڵه‌م هه‌ن ئینا دلێ ده‌گه‌ینه‌ لوه‌ واچه‌ تاته‌م  تووشوو گێچه‌ڵێوێ گه‌ورێ ئامان واته‌نش زوو به‌ی و چاره‌و ئی گێچه‌ڵێشه‌ په‌ی که‌ری. کۆڕ لوا و یاوا یانه‌و قه‌ومه‌که‌یشا واتش من کۆڕوو فڵانه‌که‌سیه‌نا تاته‌م تووشوو گێچه‌ڵێوێ گه‌ورێ ئامان . قه‌ومه‌که‌ ماتڵ نه‌بی و زوو وێش مه‌حکه‌م پێچاره‌ و وێش مۆسه‌له‌‌ح که‌رذ وئانه‌ که‌ لازموو سه‌فه‌ری بی حازرش که‌رذ و که‌وت ڕا و چنی کۆڕه‌که‌ی ئامه‌ی تا یاوه‌یوه‌ یانه‌شا. دماو وه‌شی تشی تاته‌وکۆڕه‌که‌ی به‌ قه‌ومه‌که‌یشا واتش په‌وکی چڕیه‌نیم تووشوو قه‌تڵێوێ ئامانا خو من حیچ تاوانێوم نه‌بێ و ئی کابرا ئامابێ دزی که‌رۆ و قه‌سدوو گیانوو منیچش که‌رذه‌بێ  و من جه‌ وێم دفاعم که‌رذ و ئی کابرا کۆشا ئیسه‌ نمه‌زانوو چێش که‌روو . قه‌ومه‌که‌ی واتش من و تو جه‌ ونێوه‌نمێ و گێچه‌ڵه‌و تۆ هینه‌و منیچه‌نه‌ تۆ کارت نه‌بۆ بازه‌ش په‌ی من ئه‌لعان گێرووش کۆڵێ و به‌رش یاگێو چاڵش که‌روو تۆیچ یاگێش نه‌زانی  .

پیاکه‌ی واتش ده‌ی با گرذێما پێوه‌ره‌ بلمێ و به‌رمێش په‌ی که‌شی چاگه‌ که‌رمێش چیروو خاکیه‌و . پی جۆره‌ گرذێشا ملا و پیاکه‌ ڕوه‌ که‌رۆنه‌ کۆڕه‌که‌یش و ماچۆ ڕۆله‌ گیان قه‌وم حه‌ر قه‌وما و هه‌ر پاسه‌ قه‌ذیمیێ ماچا قه‌وم گۆشت بوه‌رۆ ، پێشه‌ نمه‌ماڕۆ. حه‌ر قه‌وم ده‌رذه‌و قه‌ومی موه‌رۆ . خۆ ئیسه‌ به‌ چه‌ماو وێت گرذ چێوت دی. ڕوه‌یچش که‌رذه‌نه‌ قه‌ومه‌که‌یچش و واتش خوا که‌رۆ حیچ وه‌خت تووشوو حیچ گێچه‌ڵێوێ نه‌یمێ به‌خوا ئینه‌ فه‌قه‌ت ئێمتێحان بێ و شۆکروو خوای من جه‌ ئێمتێحانه‌که‌نه‌ به‌رئامانێ وه‌ڵڵا جه‌نازێو وجووذش نیا و ئانه‌ لاکه‌و کاوڕێویه‌نه‌ و ئیسه‌یچه‌ ئارذه‌نم چێگه‌نه‌ گرذێما بوه‌رمێش.

ئینه‌ ڕازه‌و ئێمه‌ بێ به‌شکم وه‌شتا ئاما بۆ.


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه چهارم اردیبهشت 1392 توسط ابراهیم شمس
نـازارم  ئـازیــز  ئــازیــز تـــه‌رینــــــم

ڕۆشناو چه‌مه‌کام عێشق و ئه‌وینـم

عێشقت  خیاڵه‌ن جه‌ خیاڵ وه‌شته‌ر

تۆ له‌یل و ئه‌من جه‌ مه‌جنوون به‌ته‌ر

وه‌شه‌ویسی تۆ جه‌ حه‌د ئه‌و ده‌ره‌ن

ئانه‌ فـه‌دای تۆن،دڵه‌ن هه‌م سه‌ره‌ن

وه‌خت خه‌و که‌چه‌م منیه‌و وه‌ڕوی هه‌م

عه‌کسی ڕۆخسارت ماوه‌روو وه‌ چه‌م

خیاڵی وه‌سڵت جـه‌ خـه‌و بۆ عــه‌یان

ئینــانا چــه‌نیت شــه‌و هــه‌تا بــه‌یان

سه‌حه‌رکه‌ هۆرزوو خیاڵ بیه‌ن گرذین

مــه‌یوه‌ ئه‌و یاذم به‌ذ به‌دختی وه‌ڵین

مـن هه‌ر جه‌ ئه‌زه‌ڵ خـه‌فه‌ت بار بیانا

بـه‌ کرۆڵـی و نه‌حسـی گـرفتار بیـه‌نا

ئیســه‌یچ کـه‌ دڵم به‌ تۆ وه‌ش که‌رذن

به‌ خامه‌ی عێشقت تۆغرام ڕه‌ش که‌رذه‌ن

به‌ڵام ئی عێشقه‌ وه‌سڵش عه‌به‌سه‌ن

ئاخـــر و ئۆخــرش بڕیای نـه‌فـه‌ســه‌ن


شمس    20-1-1392


نوشته شده در تاريخ پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392 توسط ابراهیم شمس
ویس ساڵێن خه‌فه‌ت موه‌روو چی ویه‌رذه‌و هه‌ورامانی ویر شیه‌نه‌وه‌ و ئیسه‌ سه‌روو ئینه‌یه‌ که‌ هه‌ورامان زوانا یا له‌هجه‌ن مشیۆ گژیه‌یمێ ئه‌گه‌ریچ یۆ واچۆ له‌هجه‌ن وێما کۆشمێوه‌ خافڵ چینه‌یه‌ ته‌ماموو گێچه‌ڵا و ئاچێوێ زه‌ربه‌شا دان زوانه‌که‌ی ، وێما بیێنمێ و نه‌ که‌سێوته‌ر.

شه‌وێ وه‌ڵینه‌ لوایمێ شه‌ویاری په‌ی یانه‌و قه‌ومێویما . کناچێوه‌شا هه‌نه‌ گه‌ورێنه‌ ڕه‌نگا ته‌مه‌نش جه‌ ویسی ترازیابۆ چنی کۆڕه‌که‌یما (سپێهر) گه‌مه‌ که‌رێ . نیێنه‌ ده‌موو سپێهری که‌ پنه‌ش واچۆ خاله‌ . مه‌سه‌ڵه‌ن چێوش نیشانه‌ دێ واچێ ئینه‌ په‌ی دۆخته‌را بۆ ئینه‌ په‌ی پسه‌را بۆ . ئا‌نه‌ په‌روانه‌ن و ئینه‌ که‌بووته‌ره‌ن ڕوه‌م که‌رذه‌ کناچه‌کێ واتم تۆ گیانوو وێت ئانه‌ چی پاسه‌ قسێ که‌رێ گوایا ئه‌ذا و تاته‌ی خالێس هه‌ورامیت زوانه‌که‌شا ڕێک نیشانه‌ نه‌ذه‌ینی؟! تاته‌ش ماچۆ وه‌ڵڵا هه‌رچی ئی زارۆڵێ پێسه‌ قسێ که‌را ماچی شه‌قێم مذا چۆری چێش که‌روو ده‌سه‌ڵات نیا. کناچه‌کێ ماچۆ ئه‌ی چێش واچوو  واتم من حه‌ز که‌روو کۆڕه‌که‌م فارسی ، کۆرذی ،ئینگلیسی ، هه‌ر زوانێوته‌ر یاذ گێرۆ. وه‌لێم مشیۆ ئه‌وه‌ڵ زوانوو ئه‌ذاییش به‌ ڕێکوپێکی فێر بۆ دماوه‌ زوانی ڕه‌سمیش و ئه‌وزوانه‌کاته‌ری. مشیۆ واچی ئینه‌ په‌پووله‌ن به‌فارسی ماچا په‌روانه‌ و... کۆره‌که‌یچشا که‌ ساحیبوو ژه‌ن و زارۆڵه‌یا ماچۆ کا‌که‌ ئیبراهیم به‌خوا شمه‌ وێتا شه‌که‌ت که‌ردێ گه‌ره‌کتا بۆ گه‌ره‌کتا نه‌بۆ تازه‌ نه‌سڵوو جوانی پێسه‌شه‌ سه‌ر ئامان و ئه‌جۆشا زوانه‌که‌شا زوانێوی دماکه‌وته‌و جه‌نگه‌ڵی و که‌شیا و حه‌ر که‌س پی زوانه‌یه‌ قسێ که‌رۆ پنه‌ش ماچا دێهاتی و به‌ خاتره‌و ئینه‌یه‌ عه‌یبه‌کێش پۆژیاره‌ ئامه‌ینێ نیانشا ده‌موو زارۆڵه‌کاشا به‌ تاته‌ی واچا بابایی و به‌ ئه‌ذه‌ی واچا مامانی و به‌ مه‌تیێ واچا خاله‌ ‌ په‌رسام ئازیز گیان ئه‌ی وێت چێش ماچی؟! واتش وه‌ڵڵا منیچ نه‌زه‌ره‌م ئینێنه‌ زوانێو تا دووریسان ‌و ئه‌ولا بڕ نه‌که‌ر و چه‌و لایچه‌و تا ته‌وێڵێ ، ئانه‌ زوان نیا و ئه‌گه‌ریچ زوان بۆ خوا بڕۆش.

حیچم په‌ی ناما واچوو  به‌ڵام ئێسمه‌وه‌ و زانام  و به‌ یه‌قین زانام ترێشته‌که‌ ئینا ده‌سوو وێماوه‌ و وێمانمێ خه‌ریکێنمێ ئی درخته‌ نازاره‌ و پڕ سه‌مه‌ره‌یه‌ جه‌ بنه‌نه‌ بڕمێ . ئه‌رێ برا کێ ئامان دلێ یانه‌که‌یما و کێ که‌له‌به‌ره‌ش ونه‌ گێرتێنمێ به‌ مه‌تیێ مشیۆ واچمێ خاله‌ وه‌ یا به‌ به‌ تاته‌ی واچمێ بابایی ؟!!!

وه‌ڵڵا ئه‌گه‌ر پێسه‌ بۆ و وه‌رش ئینه‌ بۆ ، ماچا ویس ساڵێته‌ر زوانوو هه‌ورامی مه‌مه‌نۆ من ماچوو ڕه‌نگا ده‌ساڵێچ بڕنه‌که‌رۆ . که‌وتانێ یاذوو کاکه‌ محه‌مه‌د مسته‌فازاده ی ڕه‌حمه‌تی زانام ئاکه‌ڵه‌ پیاوه‌ حه‌ر ئی خه‌فه‌تا کۆشت .بۆ دیار ئی مێراقه‌ گڵوه‌و ئێمه‌یچ گێرۆ و ئی خه‌فه‌ته‌ جه‌ به‌ینما به‌رۆ.


نوشته شده در تاريخ پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392 توسط ابراهیم شمس
ئی شێعرێ په‌ی ئازیزیوی بۆ که‌ به‌ینێوا دیذه‌ش جه‌ من پێوارا و دیه‌یش بیه‌ن به‌ حه‌سره‌تێوی فره‌ گه‌وره‌ و  په‌ژاره‌و دووریش ئینا دڵمه‌نه‌ و  خه‌ریکا هه‌ر ڕۆ زامێم کۆلنۆوه‌ . ئی ئازیزه‌ گوایا ئاذیچ تووشوو سه‌خڵه‌تی ئامان و منیچ جه‌ خه‌موو ئاذیه‌نه‌ سه‌رم وه‌نه‌ شیویان .

ئیسه‌ که‌ نه‌ورۆزا قه‌رارا گرذ چێو تازه‌ بۆوه‌ جه‌ خوای گه‌وره‌ ئینه‌مه‌ ڕجان که‌ دڵوو ئی ئازیزه‌یچه‌ به‌ نووروو وێش په‌رذاخ که‌رو  و وه‌ره‌تاڤی تازه‌و ڕۆجیاری ملوو ژیوایشه‌ره‌ تاونۆ .  من تا ئاڕوه‌ مروو چه‌مه‌ڕاو ئه‌وه‌ ئامایشه‌نا .

ئازیز نــه‌ورۆزه‌ن جــه‌ژن و شـادیه‌ن

به‌خــوا دڵـه‌کـه‌و من بێ قـه‌راریه‌ن

بــێ قــه‌راری مـن دووری له‌یلمه‌ن

ده‌روون ئاهی سـه‌رد نه‌وا وه‌یلمه‌ن

لـه‌یل نگـــه‌رانه‌ن منیچ جـه‌و به‌ته‌ر

ئه‌ندامم جه‌ خه‌م خه‌م بیه‌ن یه‌کسه‌ر

ئـــازیزم دنیــــا گـــۆزه‌ری عـه‌مـره‌ن

ئه‌رشادی ئه‌رخه‌م هه‌ردوو ویه‌رذه‌ن

ئیســه‌ جــه‌ خـــوای ئینـه‌مه‌ن ڕجا

خــــه‌مانـــی وه‌ڵین گـــرذ بلا به‌ با

خـــه‌م و خـه‌جاڵه‌ت گردین بار که‌رۆ

به‌ جیــاتیش شــادی مه‌نزڵ بکه‌رۆ

ئێتر نه‌وینوو ئاهی ســه‌رد کێشی

یا ده‌س به‌ ئه‌ژنۆ به‌ خــه‌م بنیشـی

کـــه‌لامـــی ئاخر نوور‌وو چــه‌مانم

جـــه‌ کانگاو دڵیــه‌و ئینــه‌ن به‌یـانم

"شه‌مس"  تا ئاڕوه‌ زیننه‌ی زه‌مینه‌ن

چــه‌مــه‌ڕای دیدار ئه‌و نازه‌نینــه‌ن



نوشته شده در تاريخ جمعه شانزدهم فروردین 1392 توسط ابراهیم شمس
نوشته شده در تاريخ یکشنبه یازدهم فروردین 1392 توسط ابراهیم شمس

وه‌ڵێنه‌:

ئه‌من جه‌ مدده‌و ژیوایمه‌نه‌‌ تووشوو  مۆشکێڵێ فرێ و گێچه‌ڵێ جۆرواجۆرێ ئامانا تا ڕادێو که‌ بڕێو چا گێچه‌ڵا له‌تمێ فرێشا په‌نه‌م ده‌ینێ  و ساڵهای ساڵ ئه‌سه‌رشا مه‌نه‌نه‌وه‌ به‌ڵام ئه‌گه‌ر گرذو مۆشکێڵاو توولوو ژیوایم گلێر که‌روه‌وه‌ ئیننه‌و پێشامه‌ذێوی که‌ چی به‌ینه‌نه‌ تووشم ئاما و یاگێوه‌ی قووڵه‌ش جه‌ دڵو منه‌نه‌ وه‌شه‌ که‌رذه‌ هه‌میه‌تشا نه‌بیه‌ن. دوێ یه‌رێ مانگێ چه‌ی وه‌ڵته‌ر پێشامه‌ذێو  په‌یم ئاما وه‌ره‌وه‌ هیچوه‌ختێو فکر نه‌که‌رێنێ پێسه‌مه‌ سه‌ر به‌ی نه‌ من به‌ڵکم هیچکه‌س فکر نه‌که‌رێ . دلێ دڵیمه‌نه‌ تووفانێو وه‌ش بی دنیام به‌ ئاخر یاوا و  ڕۆح و ڕه‌وانم تووشوو نه‌وه‌شی ئاما  به‌ڵام ڕه‌حموو خوای گه‌وره‌ی ئاما به‌یاوه‌ریم و هه‌روه‌ره‌نه‌ ئه‌هوه‌ن بیانێوه‌ چه‌مێم وازی که‌رذێوه‌ و دیم  فرێ ئینه‌ی ده‌وروو به‌رمه‌نه‌ و چه‌م ئینتێزارێو منه‌نێ فکریانێنه‌ ‌ قه‌وه‌توو ئێنسانی ئیننه‌ فره‌ن  به‌ ڕه‌حه‌تی متاڤۆ ده‌ره‌قه‌توو هه‌ر گێچه‌ڵێوێ به‌ی. هه‌ر چن ئی مه‌سه‌لێ باوه‌ڕ نمه‌که‌رو جه‌ دڵوو منه‌نه‌ هیچ وه‌ختێو حه‌له‌ بۆ به‌ڵام چه‌نیش که‌نار مه‌ونه‌و تا ئا یاگێ بتاڤوو چه‌نه‌ش ته‌جره‌به‌ به‌ده‌س ماروو.
ئی مه‌سه‌لێ بیه‌ به‌ هۆو ئانه‌یه‌ که‌ بنویسوو  یانێو ته‌نیا چێوێو که‌ متاڤۆ نه‌ختێو ئارامێش دۆ به‌ دڵوو من نویسه‌یا  گه‌ره‌کما جه‌ باره‌و وێمه‌ره‌ بنویسوو نیه‌تم ئانه‌نه‌ به‌ هه‌ورامی بنویسوو چ خاسته‌را چینه‌یه‌ که‌ ئیسه‌ گه‌ره‌کما به‌ هه‌ورامی بنویسوو ئی نویسه‌یه‌ ژیونامه‌و وێم بۆ. به‌ڵێ نیه‌تم که‌رذه‌ن ژیونامه‌و وێم بنویسوو به‌سه‌ر ئامه‌ی فرێ و فراوانێ جه‌ ژیویمه‌نه‌ بیێنێ  به‌شکم نه‌ختێو ده‌روونم ئارام گێرۆ  وانه‌رێ ئازیزێچ که‌ڵکش چنه‌ هۆرگێرا هه‌رچن داستانه‌و ژیوایو من درامێوه‌ی فره‌ غه‌مگینه‌نه‌ من داستانه‌کێم ڕاسه‌قینێنه‌ به‌ڵام سه‌عیه‌ که‌روو  تا ئا یاگێ بتاڤوو نامێ که‌سه‌کا فاڕوو و جه‌ نامێ ئه‌سڵیێشا ئێستێفاده‌ نه‌که‌روو.

 من جه‌ ماواو ئی چننه‌ ساڵه‌یه‌ که‌  ئی دایێره‌تۆلمه‌عارفه‌مه‌ نیانه‌ره‌ هیچ وه‌ختێو داوام ئه‌و که‌سی نه‌که‌رذه‌ن په‌یلواو وێش بنیۆره‌ به‌ڵام چوون ئی بابه‌ته‌ ره‌بتش به‌ وێم و ژیوای وێم هه‌ن ، داوا که‌روو جه‌ دۆسه‌ ئازیزه‌کام تا به‌ په‌یلواو وێشا هه‌م وه‌شحاڵم که‌را و هه‌م یاوه‌ریم دا په‌ی خاسته‌ر نویسه‌ی.

ژیونامه‌و وێم

 چل و چن ساڵێ چه‌ی وه‌ڵته‌ر شه‌وێوه‌ جه‌ شه‌وه‌ سه‌رده‌کاو  فه‌سڵه‌و پایێزی جه‌ ده‌گاو شه‌ڕه‌کانی سه‌ر به‌ هه‌ورامانوولهۆنی ئامانێ دنیا. تاته‌م په‌یذابیه ‌و ئه‌ره‌نیشته‌و ئا ده‌گه‌ی و ئه‌ذایچم  خه‌ڵکوو شارو نۆدشه‌ی‌ بێ. خانه‌واده‌و ئاذا و تاته‌یم هه‌روێ جه‌ خانه‌واده‌ ئژناسیه‌کا جه‌ ده‌گاو وێشانه‌ بێنێ. به‌ تایبه‌ت ئه‌ژداذێ تاته‌یم گردێشا جه‌ شێخ و مه‌شایێخ و مه‌ڵڵا گه‌وره‌کاو ده‌گه‌ی و مه‌نته‌قه‌ی بێنێ.

شێخ قه‌سیم یا مه‌ڵڵا شێخ قه‌سیموو شه‌ڕه‌کانی که‌ جه‌ کتیبه‌کاشه‌نه‌ وێش (قسیم ابن الحسین) نامێ به‌رذه‌ن، چواره‌مین په‌شته‌و من و بابا گه‌وره‌و فره‌ جه‌ خه‌ڵکوو شه‌ڕه‌کانیا. ژیوای ئی زاته‌ به‌رزه‌یه‌ گێڵۆوه‌ په‌ی دوێ قاڕنێ چه‌یوه‌ڵتری و یۆ جه‌ خه‌ڵیفه‌کاو ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی بیه‌ن که‌ بێجگه‌م ئێڕشاد و ڕا نیشان دای ڕاو خوای به‌ مه‌رذمی عه‌وامی ، جه‌ گۆڕه‌پانه‌و عێلموو شه‌رعێنه‌ ده‌سێوی به‌رزش بیه‌ن به‌ جۆرێو که‌ عالمێ گه‌ورێو ئازه‌مانه‌یه‌ پێسه‌و مامۆسا مه‌ڵڵا نه‌زیری گه‌وره‌و ته‌وێڵێ جه‌ خزمه‌توو ئاذیه‌نه‌ عێلمشا وه‌نه‌ن.  مه‌ڵڵا شێخ قه‌سیم هه‌رپاسه‌ نویسه‌رێوی هۆرده‌س و داراو کتیبێ و نویستێوی فره‌ی بیه‌ن که‌ دماو ویه‌رده‌و ساڵانێوی درێژی ئیسه‌ بڕێو چا کتیبا ئیزیه‌ینێوه‌ و ئینه‌ی لاو کۆڕوو مامۆێم (دۆکتر ئیسماعیل شه‌مس) قه‌رارا چاپشا که‌رۆ.

 بابایم نامێ نیانێ .نامێو تاته‌و وێش که‌ نامێش ئیبراهیم بێ .مه‌ڵڵا ئیبراهیم که‌ من بیانێ نامه‌گیروو ئاذی، مامۆسای ئایینی و مه‌ڵڵاو ده‌گاو شه‌ڕه‌کانی بێ . حه‌که‌یتێ فرێم جه‌ باره‌شه‌ره‌ ده‌موو ڕیشچه‌رماو ده‌گه‌ینه‌ ئه‌ژنه‌ویێنێ. ماچا سه‌فه‌رێ فرێش که‌رذینێ و ژه‌نی فرێچش ئارذێنێ. مه‌ڵڵا ئیبراهیم شه‌خسێوی دیندار و ئه‌هلوو ته‌ریقه‌تی بیه‌ن و ده‌نگوو بانگ و سه‌ڵاتیش مایه‌و ئارام بیه‌ی دڵوو مه‌رذموو ده‌گه‌ی بیه‌ن. هه‌ر پاسه‌ بابام و تاته‌یچم دلێ ڕاو ته‌ریقه‌ت و ده‌روێشیه‌نه‌ بێنی.

ئی واتێ نیشانه‌ مذا که‌ من جه‌ یانێوی ئایینی و مه‌زهه‌بیه‌نه‌ په‌یذا بیه‌نا‌.هه‌ر چن که‌ جه‌ ساڵه‌کاو زارۆڵه‌ییمه‌نه‌ ئاننه‌ چێوم ویره‌نه‌ نیا، به‌ڵام ئاده‌ورانه‌ وه‌شته‌رین ده‌ورانوو عه‌مریم بێ چوونکای جه‌ باوشه‌و ئه‌ذه‌یوه‌نه‌ په‌روه‌ریانێ که‌ نموونێوه‌ جه‌ ئه‌ذه‌یوێ دڵسۆزه‌ و دڵپاکه‌ و وێویه‌ره‌ و زه‌حمه‌تکێشه‌ بێ . ئه‌ذام جه‌ ژیوایشه‌نه‌ فره‌ بێ شانسه‌ بێ وه‌ڵێ ئینه‌یه‌ چنی تاته‌یم زه‌ماوننه‌ که‌رۆ ، دوێ شوێ ته‌رێش که‌رذێبێنێ شوو ئه‌وه‌ڵیش سه‌رشه‌ره‌ ژه‌نیش ئارذێبێ شووی دومیچش چل ساڵێ جه‌ وێش گه‌وره‌ته‌ر بێ . هه‌رچن جه‌ هه‌روێ شوه‌کا زارۆڵه‌ش بیه‌بێ  بۆناخاتره‌و ئی مه‌سه‌لێوه‌ جه‌ هه‌روی ته‌ڵاقش گێرته‌بێ .تا یاگێو ئینا یاذمه‌نه‌ ئێخلاقوو تاته‌یچم چنی ئه‌ذه‌یم خاس نه‌بێ ئه‌ڵبه‌ت ئینه‌ گێڵۆوه‌ په‌ی خۆڵق وخوو تاته‌یم که‌ هیچوه‌خت نه‌په‌سینانم. هه‌رچن ئه‌ذام چن ساڵێو جه‌ تاته‌یم گه‌وره‌ته‌ره‌ بێ ، به‌ڵام عه‌قڵ و زانایی و زه‌ریفی فره‌و ئه‌ذیم بیه‌بێ هۆو ئانه‌یه‌ ئێمتیازش ملوو تاته‌یمه‌ره‌ سه‌رته‌ر نیشانه‌ بذۆ.

ساڵه‌کاو ئه‌وه‌ڵوو ژیوایو من به‌رابه‌ر بێ چنی وشکه‌ساڵی جه‌ مه‌نته‌قه‌نه‌  پاسه‌ که‌ خه‌ڵکی گێڵناڤه‌ و باس که‌را، ئێننه‌ چێو نه‌بێ په‌ی ئینه‌یه‌ ئاورایێنه‌ نه‌مرا، مه‌جبوورێ بێنێ  بلا په‌ی که‌شی و چاگه‌نه‌ چێوانێو پێسه‌و بلووی و ڕیشه‌وگیواوی بارا. ئی مه‌سه‌لێ جه‌ مه‌نته‌قه‌و هه‌ورامانیه‌نه‌ فره‌ته‌ر وێش نیشانه‌ دێ چوونکای فره‌ته‌روو خاکوو هه‌ورامانی که‌ش و کۆ بی و زه‌مینش په‌ی کشت و کاڵی نه‌بێ مه‌رذمێچ نه‌تاوێنێ ئێحتیاجاتوو ژیوایشا به‌ ده‌س بارا .ئه‌ڵبه‌ت فره‌و ده‌گایاو هه‌ورامانی هه‌ر پێسه‌و ده‌گاو شه‌ڕه‌کانی باخ و باخات و سه‌مه‌رێوی فره‌شا بێ و جار جار مه‌رذم سه‌مه‌روو باخه‌کاشا سواروو هه‌ر و هه‌سه‌ری که‌رێنێ و لوێنێ په‌ی کاروانی . کاروان که‌رذی مه‌رذموو ده‌گایاو هه‌ورامانی په‌ی یاگانێوی فره‌ دووری پێسه‌و مه‌یذه‌شتێ و شاره‌زووری که‌ جار جارێو  ڕه‌نگا مانگێو توولش کێشته‌ بۆ، به‌حسێوی توول و درێژا که‌ متاوی چنها کتیبێ جه‌ باره‌شه‌ره‌ بنویسی. ئارۆ جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌ هه‌ر که‌سێو جه‌ یانه‌شانه‌ و یام جه‌ تایفه‌شانه‌ که‌سێو هه‌ن که‌ زه‌مانێو لوابۆ په‌ی کاروانی باوه‌ر تا بۆ ئیننه‌ باسێش هه‌نێ په‌یتا که‌رۆ پێسه‌نه‌ کتیب داستانێوی فره‌ شیرینی. من جه‌ ده‌موو پیراوه‌ به‌تایبه‌ت جه‌ ده‌موو تاته‌یمه‌وه‌ فره‌م ئه‌ژنیه‌ن بارێڤوو هه‌سه‌رێ هه‌ناریشا به‌رذێنێ لوه‌ینێ تا یاوه‌ینێ وه‌ڵاتوو ئیلام و لۆرسانی تاته‌م واچێ وێم ڕه‌نگا په‌نج که‌ڕه‌تێ به‌ پێاذه‌ لوابوو پۆلدۆخته‌ر .شه‌ڕه‌کان سه‌مه‌رێوی تایبه‌توو ووێش بێ هه‌ناروو شه‌ڕه‌کانی جه‌ گرذ یاگێوه‌نه‌ مه‌شوور بێ و خاسته‌ر وه‌رشیێ . جه‌ ڕوانی عادیه‌نه‌ هه‌ر بارێو هه‌ناری به‌ دوێ بارێ گه‌نمه‌ واڕیێوه‌.

هه‌رچن گۆزه‌رانوو ژیوای ئێمه‌ به‌ نسبه‌توو مه‌رذموو ده‌گه‌ی خاسته‌ر بێ به‌ڵام به‌ خاتره‌و دڵعادزی به‌ینوو بابایمه‌نه‌ و تاته‌یمه‌نه‌ ، تاته‌م جه‌ یانه‌نه‌ به‌ر کریا و وه‌عزه‌و ئێمه‌ خرابیا تاته‌م پیه‌یوی تنن و دژمانده‌ر بێ حیچ ڕه‌یوه‌ش په‌ی ئه‌وه‌گێڵای و ڕه‌حم که‌رذی بابایم ناسێبێوه‌. ئینه‌ بێ که‌ ئاذیچ پێسه‌و گرذوو مه‌رذموو ده‌گه‌ی باروو سه‌فه‌ریش به‌س و لوا په‌ی کاروانی.

ئێتر تاته‌م فره‌و وه‌ختا کاروانه‌نه‌ بێ و من و براکه‌م فره‌ که‌م چمما په‌نه‌ش گنێ . تاته‌م پیه‌یوی زه‌حمه‌تکێش بێ به‌ڵام هیچوه‌خت وه‌زیفه‌و تاته‌ییش به‌یاگێ نارذ من هیچوه‌خت نه‌ذیم تاته‌م لاونۆمه‌وه‌ من ئه‌گه‌ر ڕوێو سه‌ذ که‌ڕه‌تێ زارۆڵام ماچ نه‌که‌روو دڵم ئارام نمه‌گێرۆ ته‌عه‌جب که‌روو  حه‌تا که‌ڕه‌تێو نه‌ذیم ئی چێومه‌ جه‌ تاته‌یمه‌نه‌ نه‌ذی .

هه‌ر وه‌ختێو جه‌ سه‌فه‌ره‌نه‌ ئه‌یوه‌ ، به‌ یاگێ شاذی، دلێ یانه‌و ئێمه‌نه‌ جه‌نگ و ئاژاولێ بێ و سه‌وقاتش به‌ذ ره‌فتاری چنی ئێمه‌و ئه‌ذیما بێ.هه‌رگیزای هه‌رگیز به‌ذره‌فتاریش و کۆشته‌ی ئه‌ذی به‌سه‌زوانێم ویرم نمه‌شۆوه‌. ئه‌لعانه‌یچ به‌ یاذ ئارذه‌و ئا خاتراتیه‌ دڵم به‌ ئێش مارۆ. من ڕه‌نجوو ئه‌ذیم و بێ مه‌نتێقی تاته‌یم فره‌م دیه‌ن .تاته‌م نه‌ ته‌نیا چنی ئه‌ذه‌یم ، چنی ئێمه‌یچ (من و براکه‌م ) خراب بێ و دایمه‌ شه‌قکاریما که‌رێ .

ئه‌ڵبه‌ت جه‌ ژیوای هه‌ر ژه‌ن و پیه‌یویه‌نه‌ سلیقێ فه‌رقشا ‌‌‌هه‌ن ‌‌هه‌رکه‌س داراو ژه‌ن و زارۆڵه‌ی بۆ ئینیشا مزانۆ . من سه‌عیه‌م که‌رذێنه‌ پێسه‌و تاته‌یم نه‌بوو جه‌ هه‌ر تاتێوی فره‌ته‌ر ویروو زارۆڵه‌کامه‌نه‌ بیه‌نا به‌ تایبه‌ت زارۆڵێو ژه‌نی وه‌ڵینێم . هه‌ر چن چنی ئه‌ذه‌یشا جه‌ درێژه‌و نۆزه‌ ساڵا پێوه‌ره‌ ژیوای حه‌تا ڕوێو سه‌لێقێما یۆ نه‌بێنێ به‌ڵام بۆناخاتره‌و ئینه‌یه‌ زارۆڵه‌کێم پێسه‌و منشا په‌نه‌ نه‌ی و ئاوارێ نه‌بانێ تاقه‌تم ئاه‌ورد تا وه‌ختێو کۆڕه‌که‌ما قه‌بووڵ بی په‌ی دانشگای ئاوه‌خت ئامانی ویروو وێمه‌ره‌.

 چوون ئی وتارێ داستانه‌و ژیواو منه‌نه‌  و داستانه‌یچ مشیۆ جه‌ ئه‌وه‌ڵه‌وه‌ گێڵیۆوه‌ ، منیچ گێڵوه‌وه‌ په‌ی وه‌ڵێ . من جه‌ درێژه‌و ژیوایمه‌نه‌ سه‌ختیێ و گێچه‌ڵێ فرێ ئامه‌ینێ سه‌ره‌مه‌ره‌. سه‌ختیێ و گێچه‌ڵێ ژیوایو من بۆناخاتره‌و نه‌بیه‌ی ئه‌ذه‌یم بیه‌ن.ئه‌ذا نه‌عمه‌تێوه‌ی خواییه‌نه‌ که‌ هه‌ر که‌سێو بۆش، به‌ڕاسی وه‌شبه‌ختا. به‌داخه‌وه‌ من فره‌ زوو ئه‌ذام جه‌ ده‌سم دا وه‌ڵێ ئانه‌یه‌نه‌ بتاڤوو جوابوو کۆچلێو جه‌ زه‌حماته‌کاش ده‌ۆوه‌وه‌ . خه‌م و خه‌فه‌توو بێ ئه‌ذایی ساڵهای ساڵا بیه‌ن ئۆقدێوی فره‌ گه‌وره‌ و جه‌ دڵمه‌نه‌ یاگێش وه‌شه‌ که‌رذێنه‌. حه‌تتا ساڵها دماو مه‌رگوو ئه‌ذه‌یم زه‌مانێو که‌ ژه‌نیم ئارذه‌ و بیانێ ساحیبوو ژه‌ن و زارۆڵه‌ی باز ئاواته‌م ئینه‌ بێ شه‌ڵڵای ئه‌ذام زیننێ بیه‌یا تا بتاوه‌یام زه‌ڕێو جه‌ زه‌حمه‌ته‌کاش جواب ده‌ۆوه‌وه‌. جه‌ داستانه‌کێ دوورێ نه‌گنمێوه‌ هه‌رچن من نامێم نیه‌ینه‌ داستانه‌ به‌ڵام ئینه‌ ئه‌وه‌گێڵنای ژیوای ڕاسته‌قینه‌و وێما.

جه‌ ئه‌ذه‌ی واتم  په‌س منیچ جه‌ ئه‌ذه‌یوه‌ ده‌سش پنه‌ که‌روو.

 ئه‌ذایچم حه‌ر پێسه‌و وێم په‌یذا بیه‌و ڕه‌نجی بێ متاڤوو واچوو من وارسوو ڕه‌نجه‌کاو ئه‌ذه‌یمه‌نا. ئه‌ذام هه‌ڵای به‌ سنعوو جوانی نه‌یاوه‌یبێ به‌ عۆرف و سۆنه‌توو ئازه‌مانه‌یه‌ بێ ئیجازه‌ و ئێختیاروو وێش مذاش به‌ پیه‌یوی که‌ به‌ ئێستێلاح ماچاش په‌نه‌ مامۆسا .

بابا گه‌وره‌ی ئه‌ذاییم  نامێش سۆفی ئه‌وره‌حیم که‌ حه‌ر پێسه‌و گرذوو خڵکوو نۆدشه‌ی ئاذیچ له‌قه‌بێوش بێ . له‌قه‌بش ئه‌وله‌مه‌یجان بێ. بابا ئه‌وره‌حیم پیه‌یوی دیندار و مه‌زهه‌بی بێ و دایمه‌ده‌ره‌ نماکاش جه‌ مزگیه‌نه‌ وانێ .کناچه‌کێش مذۆ به‌ مامۆسای. (ئاذیچ له‌قه‌بێوش هه‌ن من دڵم نیا په‌ۆوه‌ نامیش ده‌و). که‌مێو قۆرعانش وه‌نه‌ن و بانگ واچوو مزگیا. ئه‌ذام فه‌قه‌ت حه‌وت ساڵێ چنیش زێنده‌گی که‌رۆ دماو حه‌ۆت ساڵا جه‌ حاڵێوه‌نه‌ دوێ کناچێو کۆڕێوش بیێنێ، چنه‌ش ته‌ڵاق گێرۆ . ده‌لیله‌یچش ئینێ بیێنه‌ که‌ مامۆسا ده‌رزوو قۆرعانیش به‌ کناچا  دان یۆ چا کناچا خه‌ڵه‌تنۆ چنیش زه‌ماوننه‌ که‌رۆ ئه‌ذام و زارۆڵه‌کاش وێڵێ که‌رۆ. ئه‌ذام حه‌ۆت مانگێ جه‌ یانه‌ی جیانه‌ چنی زارۆڵه‌کاش مژیڤۆ دماو ئانه‌یا مه‌تیێوم بۆ (مه‌تی حه‌نیفێ ئه‌ذاو نه‌سره‌دینوو لێقه‌ذی) که‌ به‌ زۆرداری و قه‌وه‌تی مه‌شووره‌ بیێنه‌ ملۆ ده‌قێو مذۆوه‌ مامۆسای و زارۆڵه‌کێش مذۆ ملشه‌ره‌ و ئه‌ذه‌یچم مارۆوه‌ و ئێتر نمازۆ بلۆوه‌.ئینه‌ بۆ که‌ ئه‌ذام په‌ی هه‌میشه‌ی چا شووێشه‌ جیا بۆوه‌.

جه‌ مه‌ورێدوو شووی دوومیش پێسه‌مه‌ ئه‌ژنیه‌ن حاجی ساڵح مه‌نشوور به‌ ساڵحه‌ سوور ڕوێو جه‌ مه‌جلێسێوه‌نه‌ که‌ تۆفێق به‌گیچ جاگه‌ بیه‌نه‌ ،چه‌مش گنۆ به‌ ئه‌ذیم که‌ مزانۆ هێوه‌رژه‌نیه‌نه‌  به‌ تۆفێق به‌گی ( پێوه‌ره‌ ڕابێته‌ی دۆسیشا بیه‌ن) ماچۆ ئی ژه‌نێمه‌ په‌ی ده‌س گێره‌ . تۆفێق به‌گیچ بابایم چڕۆ و وه‌لحاسڵ زه‌ماوننه‌ سه‌ر گێرۆ. حاجی ساڵح پیه‌یوی پیر بۆ به‌ ئێحتماڵ نزیکه‌و چل ساڵا فه‌رقووو سنعیشا بیه‌ن. ئه‌ذام فه‌قه‌ت دۆێ مانگێ لاشه‌وه‌ منیشۆره‌ و ته‌ڵاقش چنه‌ گێرۆ به‌ڵام زارۆڵێو له‌مه‌شه‌نه‌ بۆ. ئی کناچێشه‌ یانه‌و بابایمه‌نه‌ په‌یذا بۆ دماو شۆته‌وه‌ بڕیه‌ی مذاشه‌وه‌ ملوو تاته‌یشه‌ره‌.

 جه‌ باره‌و چه‌نیبیه‌ی شوو که‌رذه‌ی به‌ تاته‌یم وێم برێو چێوێ زانێنێ به‌ڵام هه‌رچی چێگه‌نه‌ منویسوو ده‌موو براکه‌یمه‌وه‌ (فاتێح ) ئه‌ژنه‌ویێنێم.

بابام (تاته‌وتاته‌یم) ده‌روێش محه‌مه‌د پیه‌یوی سه‌رشناس و داراو مڵک و ئه‌مڵاکێوی فره‌ی بێ هیچوه‌ختێو یانه‌ش جه‌ مێمانی هاڵی نه‌بێ . به‌ێنێوی بێ ژه‌نه‌کێش (مامام) تووشوو نه‌وه‌شی ئامه‌یبی  هه‌رماناو یانه‌ی و وه‌یکه‌رذه‌ی زارۆڵه‌ وه‌ذا جه‌ ده‌سشه‌نه‌ نه‌ی. قه‌وم و که‌سوکار ئسپارابێشاره‌ به‌ بابایم ژه‌نێوه‌ته‌ره‌ بارۆ ڕوێو بابام چنی تاته‌یم که‌ جوانێوی حه‌ڤذه‌ساڵه‌ بێه‌ن ڕاشا گنۆ نۆدشه‌و ملا هانه‌وده‌شتێ یانه‌و بابایم .ئه‌ژنیه‌بێش سۆفی ئه‌وڕه‌حیم کناچێوه‌ی هێوه‌رژه‌نیش هه‌نه‌ به‌ نیه‌توو داواکه‌رذه‌ی ئه‌ذه‌یم ملۆ یانه‌شا . داواو ئه‌ذه‌یم که‌رۆ ئه‌ذام ماچۆ من گه‌ره‌کم نیا بێ ئێحترامی که‌روو به‌ڵام تۆ پیه‌یوی پیره‌نی ومن ژه‌نێوه‌ی جوانه‌نا ئی هه‌رمانێ ئاخروئاقێبه‌تێوی خاسش نیا بابام وه‌ختێو مزانۆ ئه‌ذام ژه‌نێوه‌ی ژیره‌و ته‌جره‌به‌داره‌نه‌ و نیه‌تیچش جه‌ ژه‌ن ئارذه‌ی فه‌قه‌ت بیه‌و ژه‌نێوێ جه‌یانه‌که‌شه‌نه‌ په‌ی هه‌رمانا بیه‌ن ، به‌ تاته‌یم ماچۆ ئه‌گه‌ر گه‌ره‌که‌ته‌نه‌ تا داواش که‌روو په‌یت. تاته‌یچم حه‌ز که‌رۆ. پی جۆره‌ ئه‌ذام شوو که‌رۆ تاته‌یم.

ئی وتارێ ئه‌وه‌ڵ جار په‌ی وانه‌ری پێسه‌نه‌ ڕازێوێ (رۆمان) یانێو ئایا ئێمکانش هه‌ن ژه‌نێوه‌ تا ئی حه‌ده‌ جه‌ ژیوایشه‌نه‌ ئاننه‌ بێ شانسه‌ بۆ و رۆزگار گه‌مه‌ش په‌نه‌ که‌رۆ؟ ئه‌ذا و تاته‌م ساڵه‌و 1340 رۆجیاری پێوه‌ره‌ زه‌ماوننه‌ که‌را. ئه‌ذام سی ساڵش بۆ و تاته‌یچم  حه‌ڤذه‌ ساڵێ یانێو سێنزه‌ ساڵێ به‌ینشا بێ. به‌ڵام ئی به‌ینه‌ ئانه‌ نه‌ذێ چه‌مه‌وه‌ چوون ئه‌ذام ژه‌نێوه‌ زه‌ریفه‌ ، وه‌شه‌سیا و ئاقڵه‌ بێ و تاته‌م ئی شاخسێشه‌ نه‌بێنێ .

چن مانگێو یانه‌و بابایمه‌نه‌ گۆزه‌ران که‌را به‌ڵام تاته‌م و بابام پێوه‌ره‌ گژیا و تاته‌یچم به‌رکریۆ و به‌ ئێستلاحوو ئازه‌مانه‌یه‌ به‌ری کریۆ ئه‌ذا و تاته‌م مزیاره‌ و حه‌ر جه‌ شه‌ره‌کانه‌نه‌ با کرێهانشینو لالۆ نه‌سره‌تی .یانه‌که‌شا دوێ گه‌زێ بیه‌ن به‌ نۆعێو که‌ به‌ سه‌ختی تاوانشا نه‌فه‌سه‌ کێشا. ئا زه‌مانه‌ په‌یذا که‌رذه‌ی تیکێو نانێ فره‌ سه‌خت بیه‌ن و ئه‌ذا وتاته‌م حه‌تتا تیکێو نانه‌یچشا نه‌بیێنه‌ .ئه‌ذام پا منیو ملوو غرووروو وێشه‌ره‌ و ملۆ په‌ی لاو بابایم تا کۆمه‌کش چنه‌ گێرۆ به‌ڵام بابا به‌بێڕه‌حمی ئه‌ذه‌یم مزنۆره‌ . تاته‌م لاو قه‌وماوه‌ که‌مێو زه‌ر قه‌رز که‌رۆو ملۆ په‌ی سه‌فه‌ری . هه‌روه‌ره‌نه‌ وه‌زعه‌و زێنده‌گیشا ئارام گێرۆوه‌ و  دوێ زارۆڵێشا (دوانێ) با نامێشا منیا فاتێح و ناسێح . وه‌ختێو ئی دوانێ په‌یذه‌ی با ئه‌ذام نه‌وه‌شه‌و زه‌مێن گیره‌ بۆ ئه‌چێگه‌یچه‌نه‌ سه‌رنوێشت روه‌ی ۆیسه‌و وێش دووباره‌ نیشانه‌ داو ژه‌نێوه‌ی بێچارێش بێچاره‌ته‌ره‌ که‌رذه‌. ناعه‌لاجی ئه‌ذام که‌ره‌تێوته‌ر لواوه‌ په‌ی یانه‌و تاته‌یش تا چاگه‌ عه‌لاجه‌و ده‌رذێش‌ کریۆ ئی که‌ره‌تیچه‌ مه‌سه‌لێ ته‌ڵاقی هه‌مباز ئاماوه‌ره‌وه‌.

 دوانه‌کێ یانه‌و بابایمه‌نه‌ لاو واڵێ تاته‌یم " مه‌تی جه‌ننه‌تێ" وه‌ی کریێنێ هه‌ڵای مانگێو نه‌ویه‌رذه‌بێ فاتێح نه‌وه‌ش گنۆ و تاته‌م په‌ی ئینه‌یه‌ نامرۆ به‌رۆش په‌ی نۆدشه‌ی لاو ئه‌ذه‌یش. تاته‌م گێڵنێوه‌ : " فاتێح به‌ینو ڕاو نۆدشه‌یه‌نه‌ ئێننه‌ گره‌وا که‌وته‌نه‌ مه‌رگ من خیاڵم که‌رذ مه‌رذن که‌لل چنه‌ره‌یه‌وه‌ نیامه‌نه‌ دلێ وه‌روێ به‌ڵام هه‌م سه‌فه‌ره‌که‌م ( لالۆ خه‌سره‌و) لوا هۆرش گێرت تا یاوایمێ نۆدشه داما ته‌حوێڵوو ئه‌ذه‌یش"‌ . ناسێحیچ که‌ به‌ زاهێر ساق و سڵامه‌ت بیه‌ن لاو مه‌تی جه‌نه‌تێوه‌ وه‌ی کریۆ به‌ڵام مانگێو مه‌خوه‌ینۆ و بۆنه‌و ئاورایه‌و عه‌مره‌و خوای که‌رۆ.

ئه‌ذام وه‌شه‌ بۆوه‌  جه‌ حاڵێوه‌نه‌ جه‌ تاته‌یم جیا بیێنه‌وه‌  ئی جیایه‌ دۆێ ساڵێش پنه‌ مشۆ پاسه‌ براکه‌م (فاتێح ) گێڵنۆوه‌ ڕوێو جه‌ڕوا ئه‌ذام چنی کۆمه‌ڵه‌و ژه‌نا ملۆ په‌ی که‌شوو شه‌ڕه‌کانی په‌ی گیواو که‌ننه‌ی فاتێحیچ که‌ دوێساڵێو ورذێوش بیه‌ن به‌رۆش چنی وێش .ئه‌ذام ئه‌نقه‌س جه‌ ژه‌نا جیا بۆوه‌ و فاتێحی به‌رۆ که‌مێو وارته‌ر که‌ مڵکوو بابایم بیه‌ن وه‌ بابا حه‌مه‌یچ خه‌ریکوو هه‌رمانێ بیه‌ن .به‌ فاتێحی ماچۆ لوه‌ په‌ی لاو ئا پیا پیره‌یه‌ ئانه‌ باباتا وێش گێرۆره‌ فاتێح ملۆ نزیکوو باباحه‌مه‌ی ئاذیچ ته‌عاجب مه‌نۆ ئه‌چی که‌ش ق بیابانه‌نه‌ ئی کۆڕه‌ چکۆ ئاما ڕه‌حمش ملۆ پۆره‌ و ماچۆ به‌خوا ئینه‌ ئه‌ولاذوو وێما ئه‌ذایچم مێش نیشانه‌ مذۆ بابام ده‌س که‌رۆ گره‌وای و قه‌سه‌م موه‌رۆ مشیو به‌یه‌وه‌ و ته‌ڵاقه‌که‌ وه‌ش بۆوه‌. ئه‌ پی جوره‌ بارێوته‌ر ئه‌ذام مه‌یوه‌ په‌ی شه‌ڕه‌کانی  و دماو دوێ ساڵا منیچ په‌یذا بوو.

 داستانه‌کێ درێژه‌ش هه‌ن

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه بیست و سوم اسفند 1391 توسط ابراهیم شمس

به‌نامێو خوای گه‌وره‌ی

ته‌ریقه‌ت جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌

یۆ جه‌ ئاچیڤا که‌ جه‌ باره‌و هه‌ورامانی فره‌ مذۆ وه‌روو چه‌ماوه‌ ، بیه‌و مه‌شایێخه‌ گه‌وره‌کاو ته‌ریقه‌تی و ته‌کیه‌ و خانه‌قاکه‌شانه‌‌ . دڤێ ته‌ریقه‌تێ گه‌ورێ جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌ هه‌نێ ته‌ریقه‌توو قادریه‌ و نه‌قشبه‌ندیه‌‌ی  که‌ بنه‌ڕه‌ت ئه‌ره‌ نیاکێشا بنچینه‌و ته‌ریقه‌ته‌که‌یشا سه‌روو ته‌علیماتوو ئێسلام و شه‌ریعه‌توو پێعه‌مه‌ری نیانه‌ره‌  و مۆریده‌کێ وێشا به‌ ڕاو ئه‌خلاقی خاسی ڕانموونی که‌رذێنێ. ئی ڕه‌وته‌ هه‌تا ئیسه‌ مه‌نه‌نه‌وه‌ و متاومێ به‌ ئێفتێخاره‌وه‌ واچمێ ته‌کیه‌ و خانه‌قاکێو هه‌ورامانی مه‌رکه‌زوو په‌روه‌رنای ویرو باوه‌ری ساق و سه‌لیمی بیه‌ن و فرێ جه‌ مه‌شه‌یخێ ئی ته‌ریقه‌تا که‌سانێوی عالم ، عارف ، فره‌ وه‌شنام و وه‌شه‌ویسێ بیێنێ. یۆ جه‌ خاڵه‌ دیاریه‌کاو ته‌ریقه‌تی جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌ ئینه‌ن که‌ عێلم و ته‌قواو ڕابه‌ره‌کاو ته‌ریقه‌تی بیه‌ن باعێس تا جه‌ گرذ وه‌ختێوه‌نه‌ عالمه‌ گه‌وره‌کێو شه‌ریعه‌تی ئاذێشا قه‌بووڵ که‌را و فرێ چی عالما‌یا بیێنێ به‌ مۆریدێشا. به‌ڵام  ئێمه‌  مشیۆم ئینه‌ما ویره‌نه‌ بۆ که‌ مه‌شه‌یخێ هه‌ورامانی وه‌ڵێ ئانه‌یه‌نه‌ با به‌ مۆڕشێدێ ته‌ریقه‌تی، عالمێ دینیێ بیێنێ.

ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌

ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی دڤه‌سه‌ذ ساڵێ چه‌ی وه‌ڵته‌ر به‌ ده‌سوو شێخ مه‌ولانا خالێدی نه‌قشبه‌ندی شاره‌زووری جه‌ کۆرذه‌سانه‌نه‌ ڕه‌واجش گێرت. ئی شه‌خسه‌ گه‌وره‌ وه‌ڵێ ئانه‌یه‌نه‌ به‌ی دلێ ته‌ریقه‌تی و نامێش پێسه‌و یو جه‌ ڕابه‌ره‌ گه‌وره‌کاو تاریخوو ته‌سه‌وۆفی دریۆ قه‌ڵه‌م، مه‌ڵڵاو مزگیێوی جه‌ سلێمانیه‌نه‌ بێ. داستانه‌و چه‌نیه‌تی ڕابێته‌ی ڕۆحی ئاذی چنی شێخ عه‌بدۆڵڵای دێهله‌وی و لوایش په‌ی هێندووستانی و ڕه‌نجبه‌ریش چا ته‌کیه‌نه‌ و جه‌ ئاخره‌وه‌ ته‌مه‌سۆک و گێرته‌ی جل و به‌رگوو شێخیه‌تی و ئیجازه‌و ئێڕشادی و هۆرئه‌وه‌گێڵای په‌ی کۆرذه‌سانی یۆ جه‌ داستانه‌ شیرینه‌کاو تاریخوو ته‌سه‌وۆفیه‌نه‌.

به‌ ئه‌وه‌ ئامای مه‌ولانا خالێدی په‌ی کۆرذه‌سانی ، مه‌رکه‌زیه‌ت و ڕه‌هبه‌ریه‌توو ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی جه‌ هێندووستانه‌نه‌ به‌ر ئاما و دریا به‌ کۆرذه‌سانی.  مه‌ولانا خالێد هه‌زارها مۆرید و ده‌یان خه‌ڵیفێش بێنێ یۆ چا خه‌ڵیفاشه‌ شێخ عۆسمان سێڕاجه‌دینی ته‌وێڵه‌یی بێ که‌ دماو وه‌فاتوو مه‌ولانا خالێدی بی به‌ ڕابه‌روو ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی.

شێخ عۆسمان سێڕاجه‌دینی ته‌وێڵه‌یی یۆ جه‌ ئه‌وه‌ڵین مۆریدا  و هامڕایاو مه‌ولانا خالێدی جه‌ به‌غذانه‌ بێ و ئه‌وه‌ڵین که‌سێویچ بێ که‌ ئیجازه‌و ئێڕشادیش گێرت.  شێخ سێڕاجه‌دین ساڵه‌و 1231 کۆچی مانگی دماو هۆرگێرته‌ی ئیجازه‌و ئێڕشادی ئاماوه‌ په‌ی هه‌ورامانی و جه‌ ده‌گاو ته‌وێڵێنه‌ خانه‌قه‌ێوش وه‌ش که‌رذ و ده‌سش که‌رذ به‌ ئێڕشاد و په‌روه‌رنای مۆریدا .

کۆڕه‌کێ شێخ سێڕاجه‌دینی گرذێشا جه‌ مه‌کته‌بوو تاته‌یشانه‌ په‌روه‌یه‌ی بێنێ و به‌ به‌رزته‌رین پله‌و عێلم و زۆهدو عێرفانی یاوه‌یبێنێ  به‌ڵام ته‌نیا دوێ نه‌فه‌رێشا یانێو شێخ عۆمه‌ر زیائه‌دین و شێخ مۆحه‌ممه‌د به‌هادین ئیجازه‌و شێخیه‌تی و ئێڕشادیشا گێرت. ئی دوه‌ زاته‌ گه‌وره‌جه‌ ته‌کیه‌و خانه‌قاکاو ته‌وێڵێ و بیارێنه‌ ده‌سشا که‌رذ به‌ ئێڕشاد و هه‌زاران هه‌زار مۆریدێشا جه‌ سه‌رانسه‌روو دنیایه‌نه‌ داخڵێ ته‌رقه‌تی که‌رذێ .

شاعێر و دانشمه‌ندوو گه‌وره‌و  کۆرذه‌سان و هه‌ورامانی مامۆسا مه‌وله‌وی ئێراده‌تێوی فره‌ش به‌ شێخ عۆسمان سێڕاجه‌دینی و شێخ عۆمه‌ر زیائه‌دینی بیه‌ن و جه‌ شێعره‌کاشه‌نه‌ چاذیشا پێسه‌و پیر و مۆڕشێدوو وێش یاذش که‌رذه‌ن.

شێخ عۆمه‌ر زیائه‌دین جه‌ زه‌مانوو جوانیشه‌نه‌ به‌ ئه‌مره‌و تاته‌یش لوان په‌ی که‌رکووکی و جه‌ ته‌کیه‌و تاڵه‌بانیو که‌رکووکیه‌نه‌ چنی شێخ عه‌لی تاڵه‌بانی چیروو نه‌زه‌ره‌وو شێخ عه‌بدۆڕڕه‌حمانی خالێسیه‌نه‌ ده‌سش که‌رذه‌ن به‌ ده‌رز وه‌نی و دماو ته‌مام که‌رذی عێلمیش گێڵانه‌وه‌ په‌ی هه‌ورامانی و  ئیجازه‌و ئێڕشادیش جه‌ تاته‌یش گێرته‌ن. ئی شه‌خسه‌ مه‌باره‌که‌ جه‌ شارو بیارێنه‌ نیشته‌جا بیه‌ن و ته‌کیه‌ و خانه‌قاکێش چاگه‌نه‌ نیه‌ینه‌ره‌. شێخ عۆمه‌ر زارۆڵی فرێش بێنی و دوێ نه‌فه‌رێشا به‌ نامێو شێخ نه‌جمه‌دین و شێخ عه‌لادین به‌ مه‌رته‌به‌و شێخی یاوه‌ی . شێخ عۆسمان سێڕاجه‌دینی دوه‌م که‌ گه‌وره‌ته‌رین مه‌شه‌یخوو ئی زه‌مانه‌یه‌نه‌ ، کۆڕوو شێخ عه‌لادینه‌ بیه‌ن.

شێخ عۆسمانی دوه‌م جه‌ بیارێنه‌ ئاما په‌ی هه‌ورامانوو ئێرانی و جه‌ نزیکوو شاروو سه‌ڵواوای خانه‌قه‌یوی فره‌ گه‌وره‌ش جه‌ دلێ مڵکه‌ مه‌شووره‌‌که‌یشنه‌ (دووڕۆ) وه‌ش که‌رذ. مۆریدێ شێخ عۆسمانی سه‌ذان هه‌زار نه‌فه‌رێ زیاته‌رێنێ چوونکای فره‌ته‌ر جه‌ نیمه‌و نه‌قشبه‌ندیاو دنیای ئاذی  قۆتبوو ته‌ریقه‌تی و ڕابه‌ری دینی وێشا مزانا. شێخ عۆسمان جگه‌ جه‌ شێخیه‌تی ، ته‌بابه‌تیچ که‌رێ و نه‌وه‌شه‌کێش چوون باوه‌ڕێوی قه‌لبیشا پاذی بێ، فره‌ته‌رشا وه‌شێ بێنێوه‌.

جه‌ له‌ێو ته‌ره‌نه‌ شیخ عه‌لی حێسامه‌دین کۆڕی گه‌ۆره‌و شێخ مۆحه‌ممه‌د به‌هادینی یۆته‌ر جه‌ عالم و مه‌شایێخه‌ گه‌وره‌کاو ته‌ریقه‌توو نه‌خشبه‌ندیا ئی شه‌خسه‌ مه‌باره‌که‌ ته‌کیه‌و خانه‌قاو و‌ێش جه‌ ده‌گاو باخه‌کۆنیه‌نه‌ قه‌رار دان و جه‌ هه‌ورامانوو ئێرانیچه‌نه‌ جه‌ هامنه‌ هه‌وارێوی فره‌ وه‌شه‌نه‌ به‌ نامێو کراویه‌دۆڵی په‌شته‌و ده‌گاو نوێنی مڵکێوی فره‌ وه‌شش بیه‌ن (ئیسه‌یچ هه‌ره‌ مه‌نه‌ن) هامنێنه‌ لوان ئاگه‌ و جه‌ سه‌رانسه‌روو کۆرذه‌سانوو ئێران و ئێراقیه‌نه‌ ده‌روێش و مۆریدێ ده‌ورشه‌نه‌ گلێرێ بیێنێوه‌، ئێسێفاده‌ی عێلمی و مه‌عنه‌ویشا که‌رذن.

لازما پی خاڵێ ئیشاره‌ که‌روو که‌ مه‌شایێخێ هه‌ورامیێ ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی ڕه‌هبه‌رێ ئی ته‌ریقه‌تیه‌نێ جه‌ سه‌رانسه‌وو دنیایه‌نه‌ و ئینه‌ په‌ی هه‌ورامانی شانازیێوی فره‌ گه‌وره‌ن.

دماو وه‌فاتوو ڕابه‌ره‌ گه‌وره‌کاو  ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندیو هه‌ورامانی ئیسه‌ ئی ته‌ریقه‌ته‌ شاخێ فرێش چنه‌ جیه‌ی بیێنێوه‌ . سۆفیێ پی باوه‌ڕه‌ بێنێ که‌ دماو وه‌فاتوو شێخ عۆسمانی به‌ساتوو شێخیه‌تی و ڕانموونی جه‌ ته‌ریقه‌توو نه‌قشبه‌ندی هۆر چنیۆ  به‌ڵام بیه‌و شێخێوی گه‌وره‌ و موقه‌ده‌سی پێسه‌و ماموسا شێخ مۆحه‌ممه‌د سه‌عید نه‌قشبه‌ندی که‌ ئیسه‌یچ زیننه‌ن و‌ ئینا جه‌ ڕوانسه‌ره‌نه‌، ئی نه‌زه‌رێشه‌ باتڵه‌ که‌ردێنه‌وه‌ و شۆکروو خوای چراڤه‌و ئی ڕه‌ێ هه‌ر ڕۆشنه‌نه‌.

ته‌ریقه‌توو قادریه‌ی جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌

ته‌ریقه‌توو قادری جه‌ ئه‌وه‌ڵه‌کاو قه‌ڕنه‌و ششی کۆچیه‌نه‌ به‌ ده‌سوو شێخ عه‌بدۆلقادر گیلانی بنه‌ڕه‌ت نریان و وه‌ڵاو بیه‌ی ئی ته‌ریقه‌ته‌یه‌ جه‌ کۆرذه‌سانه‌نه‌ هۆر گێڵوه‌ په‌ی قه‌ڕنه‌و ده‌ی کۆچی . ته‌ریقه‌توو قادری گه‌وره‌ته‌رین ته‌ریقه‌ته‌کاو ته‌سه‌وۆفیا و شاخێ فرێ و فراوانێش جه‌ سه‌رانسه‌روو دنیایه‌نه‌ وڵاوێ بیێنێوه‌ جه‌ کۆرذه‌سانیچه‌نه‌ شاخێ فرێش هه‌نێ ‌ یۆ چینیشا ته‌ریقه‌توو قادری تاڵه‌بانیا جه‌ که‌رکووکه‌نه‌ که ده‌وروو یه‌ره‌سه‌ذ ساڵێ چه‌ی وه‌ڵته‌ر به‌ ده‌سوو مه‌لا مه‌حموودی زه‌نگنه‌یی جه‌ داگاو که‌رخی سه‌ر به‌ ناحیه‌و چه‌مچه‌ماڵوو که‌رکووکی بنه‌ڕه‌تش نریانه‌ره‌

شێخ حه‌مایێز نجاری مه‌شووڕ به‌ (شمس العارفين) و پیروو هه‌ورامانی ته‌ریقه‌توو قادریه‌یش سه‌ذوو په‌نجا ساڵێ چه‌ی وه‌ڵته‌ر جه‌ حاجی شاعه‌لی گه‌وره‌ی (شێخوو تاڵه‌بانی که‌رکووكێ) گێرته‌ن و په‌ی ئه‌ووه‌ڵ جاری ئارذه‌نشه‌نه‌ هه‌ورامان و چاگه‌نه‌ وه‌ڵاوش که‌رذه‌ن.



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ جمعه نوزدهم خرداد 1391 توسط ابراهیم شمس

 به‌ێنێو گرذه‌ ڕوێ لوێنێ په‌ی یاگێوی (گه‌ره‌کم نیا نامێو یاگه‌کێ ده‌و) هه‌رچی لوێنێ دلێ ڕاکێنه‌ یاوێنێ پیه‌یوی ته‌مه‌ن درێژ به‌نه‌زه‌ره‌م 55 ساڵه‌ که‌ جه‌ ده‌گاکێ وێشه‌نه‌ پای پیاذه‌ لوێ په‌ی ئا یاگێ. دڵه‌نه‌ واچێنێ داخۆم کۆگه‌ ملۆ و چێش که‌رۆ  تا ئینه‌ که‌ ڕوێو که‌وتانێ شۆنیش دیم لوا دلێ قاوه‌خانێوی و چنی چن نه‌فه‌را ته‌ری ده‌سش که‌رذ به‌ دۆمینه‌ که‌رذه‌ی من وێم گێرته‌ره‌ چوون گرذی ئژناسێنێ و ئاذێچێ چنی من ڕووده‌روه‌یسیشا بێ بڕێوشا جوانێ و بڕێویچشا پیرێ بێنێ به‌ڵام هیچ ته‌قیه‌و حیا به‌ینشانه‌ نه‌بێ جه‌ به‌ینوو دۆمینه‌که‌رذه‌که‌یشانه‌ قه‌سه‌م وه‌رێنێ ته‌ڵاقێ وزێنێ و دژمانی به‌ یۆترینی دێنێ .

من ڕاسه‌کێش سه‌ره‌م سڕ مه‌ن جه‌ کاروو ئاذیشا ئی کسمه‌ چێشا گێرته‌نشانه‌ وه‌ر ئاکابرا پا سنعشه‌وه‌ چی مشیۆ 10کیلوومێتری ڕا پیاذه‌ پیمۆ بلۆ په‌ی کارێوی بێ که‌ڵک و بێ هووذه‌ی .

به‌ نه‌زه‌ره‌و من ئی کاروو ئاذیشا عاذه‌تێوی خرابا "ئێعتیاد" و ناهه‌نجاریێوا که‌ ته‌مه‌ڵی و بێ مه‌سئوولیه‌تی مارۆ.

 دۆمینـه‌ کـه‌رذه‌ی ئه‌ر بــه‌ ده‌وامـه‌ن

چوونکه‌ وه‌خت گێرۆ به‌حه‌ق حه‌رامه‌ن

چـوون ئی هـه‌رمانێ مه‌رۆ ته‌غافڵ

 نمـه‌لۆ ده‌ورشه‌نه‌ ئێنسانی عاقڵ

بـــه‌ جیاتــی ئانه‌‌ی دۆمینـه‌ کـه‌ری

وه‌ختوو  وێت پانه‌ی هه‌ذه‌ر مذه‌ری

بۆ به‌ قسێـو ئه‌من گۆشت بسپـاره‌

چێوێـوتـه‌ر که‌ره‌ به‌ جیای ئی کاره‌

لـوه‌ کار کـــه‌ره‌ ڕووزیت فره‌ته‌ر بۆ

یا په‌ی سه‌یرانی لوه‌ که‌ش و کۆ

یا خــۆ چن ڕه‌کات نمـای نه‌وافـڵ

یا زکری خـوا په‌ی ته‌سکینـی دڵ

ئــی کاره‌ جیاتــی دۆمینــه‌ بازی

هه‌م په‌ی وێت خاسه‌ن هه‌م خوا ڕازی


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه بیست و ششم بهمن 1390 توسط ابراهیم شمس

به‌ نامێو خوای گه‌وره‌ی

عێشق گه‌وره‌ته‌رین چێوێوا که‌ جه‌ دنیاو عێرفانیه‌نه‌ نامێش بریۆ. عێشق یا مه‌حه‌به‌ت  و وه‌شه‌ویسی یۆ جه‌ ده‌ مه‌قاموو ته‌سه‌وفیا که‌ جه‌ شێعره‌و شاعێره‌کانه‌ و کتیبه‌ عێرفانیه‌کانه‌ فره‌ گنۆ وه‌روو چه‌میه‌وه‌. عێشق مه‌رته‌بێ فرێش هه‌نێ که‌ چێگه‌نه‌ مه‌جاڵوو قسه‌که‌رذه‌ی سه‌روو مه‌رته‌به‌کا نیا به‌ڵام ئا چێوه‌ که‌ ئێمه‌ فره‌ جه‌ باره‌و عێشقیه‌وه‌ مژنه‌ومێش عێشقی مه‌جازی و عێشقی حه‌قیقیا .هه‌ر ئێنسانێو که‌ جه‌ سه‌ره‌شه‌نه‌ مه‌ژگ و جه‌ سینه‌شه‌نه‌ زێڵێوه‌ بیه‌ حه‌تمت بۆ ڕوێو گیر وارده‌و عێشقی بیه‌ن. وه‌ ئا که‌سیچه‌ جه‌ ژیوایشه‌نه‌ هیچ وه‌ختێو ئێمتێحانوو عێشقیش نه‌که‌رذه‌ن شکه‌ت نه‌بۆ چنه‌ ئا که‌سه‌ بۆوێو جه‌ ئێسان بێه‌یش نه‌به‌رذه‌ن‌.

هه‌ر که‌س ده‌وونش جه‌ عێشق خالییه‌ن

کانگـــاو دێویــه‌ن ئانه‌ ، دڵ نیــه‌ن

 

قه‌لی بێ خه‌به‌ر تۆ مه‌رده‌یت خاسه‌ن

چوون بۆڵبۆڵ جه‌ گۆڵ ناخـافڵ نیه‌ن

 

سڵ که‌رذه‌ن بێ دڵ جه‌ ئاسانه‌ی عێشق ‌

جه‌ ڕای دۆسی وێش هیچ مه‌نزڵ نیه‌ن

 

ده‌روونی بێ عێشق چه‌می بێ نووره‌ن

جه‌ چه‌می بێ نوور ، نوور حاسڵ نیه‌ن

 

هه‌ر که‌س مه‌جنوون بۆ ئه‌چی مامه‌ڵه‌

(شه‌مس ) نه‌واچی ئاذ عاقڵ نیه‌ن

 

عاشق دلێ ڕاویارذه‌و عێشقیه‌نه‌  به‌ یاگێوه‌ میاڤۆ گرذوو ئاچێویه‌ جه‌ گیان و دڵشه‌نه‌ وه‌شه‌ویسی ئێنسانی چنی ئێنسانیا ، ڤاڕیو به‌ وه‌شه‌ویسی و عێشق به‌ خوای وه‌شکه‌روو عاڵه‌می .

جه‌ کتیبوو « فيه ما فيه» مه‌ولانایه‌نه‌ حه‌که‌یتێوه‌ ئامه‌ینه‌:  

به‌ مه‌جنوونی واتشا زه‌ریفته‌ر جه‌ له‌یلێ هه‌نێ با‌ بارمێ په‌یت واتش شمه‌ حاڵیتا نیا خۆ من  له‌یلێم ئه‌پی (ڕوه‌)سووره‌ته‌ گه‌ره‌که‌نیه‌نه‌ لیه‌لێ ڕوه‌ نیه‌نه‌ له‌یلێ به‌ ده‌سوو منه‌وه‌ پێسه‌نه‌ جامڵێوی ‌من ئه‌چا جامڵه‌نه‌ شه‌راب مه‌روو  په‌س من عاشقوو ئا شه‌رابیه‌نا که‌ چنه‌ش موه‌روو به‌ڵام شمه‌ هۆشتا ئینا لاو جامڵه‌که‌یه‌وه‌ وه‌ جه‌ تاموو شه‌رابه‌که‌ی بێ خه‌به‌رێندێ . ئه‌گه‌ر من جامڵێوی تڵاینم بۆ به‌ڵام دلێش په‌ڕ کریابۆ‌ سرکه ده‌ر‌ذه‌و من مه‌وه‌رۆ ‌ ئاشه‌رابه‌ فه‌قه‌ت به‌ ئه‌شته‌هاوه‌ پیویۆ ئیسه‌ تۆ شه‌وق و ئه‌شته‌ها به‌ده‌س باره‌ ڕواڵه‌ت وین نه‌بی و هه‌ر یاگێۆ بذیه‌ی هه‌ر کۆگه‌ ته‌ماشا که‌ری مه‌عشووقی وینی . ڕوه‌و ئی خه‌ڵکیچه‌ پێسه‌نه‌ ئی جامڵا و عێلم  و زانایی نه‌قش و نگاروو جامڵاکه‌یه‌نێ  وه‌ختێو که‌ ئا جامڵه‌ مه‌ڕیۆ نه‌قشه‌کێ مه‌مه‌ نا په‌س ئه‌سڵ ئاشه‌رابه‌نه‌ که‌ ئینا جه‌ قاڵبوو جامه‌که‌یه‌نه‌ وه‌ هه‌رکه‌س ئا شه‌رابیه‌ موه‌رۆ وینۆ که‌ « الباقيات الصالحات »

 


نوشته شده در تاريخ پنجشنبه سیزدهم بهمن 1390 توسط ابراهیم شمس

یکی را از بزرگان بادی مخالف در شکم پیچیدن گرفت و طاقت ضبط آن نداشت و بی اختیار از او صادر شد گفت ای دوستان مرا در آنچه کردم اختیاری نبود و بزهی بر من ننوشتند و راحتی به وجود من رسید شما هم به کرم معذور دارید.

شکم زندان بادست ای خردمند   *** نــدارد هیــچ عـــاقل باد در بنـــد

چــو باد اندر شکـم پیچد فرو هل   ***  کـه باد اندر شکــم بارست بر دل

حــــریف ترشـــروی نــاســـــازگار    *** چوخواهد شدن دست پیشش مدار

گلستان باب دوم در اخلاق درویشان

**************************

یۆ جه‌ گه‌وره‌کا جه‌ مه‌جلێسێوه‌نه‌ ڤایێوه‌ پیچیانه‌ له‌مه‌ش هه‌ر چێوش که‌رذ نه‌تاواش وێش  گێرۆ وه‌رش دا و واتش ئه‌ی دۆسان ئی کاره‌ که‌ که‌رذم ده‌سوو وێم نه‌بێ خۆ من گۆناعه‌م تووش ناما  و ڕه‌حه‌تیچم پنه‌ یاوا شمه‌یچ به‌ که‌ره‌موو وێتا من به‌خشدی .

له‌مه‌ زیننانا په‌ی ڤای ئه‌ی عاقڵ

حه‌بس که‌رذه‌و هه‌وای کارێوا باتڵ

هه‌روه‌ختێو ئی ڤا ئامائه‌و ده‌روون

ئه‌ر وه‌رش نه‌ذه‌ی مه‌بینه‌ زه‌بوون

ڕه‌قیبی به‌ذ ئه‌خم ئه‌ر لوا به‌ په‌له‌

ده‌سش مه‌گێره‌ و مه‌واچه‌ مه‌له‌

ئه‌ڵبه‌ت مه‌به‌سوو من ئه‌چی نویسه‌یه‌  ڤاو له‌مێ نه‌ بێ به‌ڵکم چن ڕوێ چه‌ی وه‌ڵته‌ر حه‌کایه‌تێوم سه‌ر ئاما که‌ به‌ قه‌وڵوو فارسا بی به‌ سووژه‌ .

ڕاسه‌کێش ڕوێو جه‌ یاگێوه‌نه‌ کابره‌ێو مه‌نه‌بێره‌ په‌ی کارێوی منیچ کتووپڕ  ڕاو چاره‌و کاره‌که‌یم پنه‌ نیشان دا و واتم مشیۆ کو‌گه‌ بلی و چێش که‌ری. سه‌وایش ئاما په‌ی لایم  و کاره‌که‌ش جه‌ من گه‌ره‌ک بێ منیچ به‌ خاتره‌و ئینه‌یه‌ که‌مته‌ر به‌ی و که‌مته‌ر وینووش قه‌وڵوو یارمه‌تیم دا  پنه‌ وه‌لێم هه‌چی ویر که‌رێنه‌ی جه‌ تواناو منه‌نه‌ نه‌بێ ئی کابرایچه‌ واز نارێ چن که‌ڕه‌تێ وێش و که‌سانێو ته‌ر هه‌ر ئه‌ینێ یانه‌ و ئیسراحه‌توو من و زارۆڵه‌کاشا بڕیه‌بێ. هه‌رچی قه‌وم و که‌س وکاریچما وسه‌بێش زه‌حمه‌ت منیچ نه‌تاوێنێ هیچش په‌ی که‌روو ئاذیچ ئاخرش زاناش جه‌ ده‌سوو منه‌نه‌ کارێو به‌ر نمه‌ی دوی قسێش پنه‌ واتانێ و لوا منیچ ئی شێعره‌و شێخی سه‌عدیمه‌ ئاماوه‌ هۆش و داخیێنه‌ هۆرم گێڵناوه‌ به‌ هه‌ورامی.

 


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه چهاردهم دی 1390 توسط ابراهیم شمس
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظ